Η παγκόσμια αγορά ενέργειας κινείται τις τελευταίες εβδομάδες σαν να βρίσκεται μόνιμα ένα βήμα πριν από το σοκ. Από τις προβλέψεις για Brent στα 120 και 150 δολάρια μέχρι τους φόβους για jet fuel, LNG και νέα έκρηξη στις τιμές βενζίνης και diesel, ο πόλεμος στον Περσικό έχει περάσει ήδη στις αγορές, στα διυλιστήρια και στις μεταφορές. Το μεγάλο ερώτημα, όμως, είναι τι θα συνέβαινε αν η κρίση τελείωνε ξαφνικά.
Εάν ο πόλεμος στον Περσικό σταματούσε αύριο, το πρώτο που θα άλλαζε δεν θα ήταν η τιμή στην αντλία, αλλά το ίδιο το αφήγημα του φόβου. Τα σενάρια για Brent στα 110, 120 ή ακόμη και 150 δολάρια, για ελλείψεις σε jet fuel, για ακριβότερη βενζίνη και diesel σε όλη την Ευρώπη και για νέο κύμα ενεργειακού πληθωρισμού στην Ελλάδα θα έχαναν ένα μεγάλο μέρος της ισχύος τους. Όχι επειδή η αγορά θα επέστρεφε σε μία νύχτα στην κανονικότητα, αλλά επειδή θα έφευγε από τις τιμές το πιο εκρηκτικό ασφάλιστρο κινδύνου, δηλαδή ο φόβος ότι τα Στενά του Ορμούζ θα μείνουν κλειστά ή σε καθεστώς περιορισμένης διέλευσης για εβδομάδες.
Το Brent κινείται γύρω από τα 105 δολάρια το βαρέλι, με την αγορά να τιμολογεί ακόμη έντονη αβεβαιότητα για τις ροές από τον Περσικό Κόλπο. Αναλυτές έχουν προειδοποιήσει ότι σε ακραίο σενάριο παρατεταμένης σύγκρουσης οι τιμές θα μπορούσαν να κινηθούν στην περιοχή των 120 - 150 δολαρίων, ακριβώς επειδή από τα Στενά του Ορμούζ περνά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και σημαντικό μέρος του LNG.
- ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ - Νέος συναγερμός για τα καύσιμα: Το Brent κρατά ψηλά τη βενζίνη και το diesel στην Ελλάδα
Το Brent θα έχανε το «πολεμικό premium»
Σε ένα σενάριο άμεσης αποκλιμάκωσης, η πρώτη αντίδραση θα ήταν πιθανότατα πτώση του Brent, όχι απαραίτητα κατάρρευση. Η αγορά θα έσβηνε σταδιακά από την τιμή το σενάριο του σοκ στα 120 ή 150 δολάρια, αλλά θα κρατούσε ένα μέρος της επιφυλακτικότητας μέχρι να φανεί αν οι ροές πετρελαίου, τα φορτία LNG και τα δεξαμενόπλοια επιστρέφουν κανονικά.
Με απλά λόγια, αν σήμερα η αγορά πληρώνει το πετρέλαιο σαν να υπάρχει κίνδυνος νέας διακοπής, μια ειρήνευση θα μπορούσε να οδηγήσει το Brent πιο κοντά στα 90 - 100 δολάρια, ανάλογα με το πόσο γρήγορα θα άνοιγαν πλήρως οι θαλάσσιες ροές. Η Barclays, για παράδειγμα, διατηρεί πρόβλεψη για μέσο Brent στα 100 δολάρια το 2026, αλλά με ανοδικούς κινδύνους όσο η κρίση συνεχίζεται.
Για την Ευρώπη, αυτό θα σήμαινε άμεση αποσυμπίεση στο κόστος εισαγωγών. Για την Ελλάδα, που εισάγει αργό και πετρελαιοειδή και βλέπει τις διεθνείς τιμές να περνούν με καθυστέρηση στη χονδρική και μετά στην αντλία, το πρώτο αποτέλεσμα θα ήταν να φρενάρουν οι νέες αυξήσεις. Δεν θα σήμαινε ότι η αμόλυβδη θα έπεφτε την επόμενη μέρα, αλλά ότι θα σταματούσε να «γράφει» πάνω της το σενάριο του ακριβότερου βαρελιού.
Βενζίνη, diesel και jet fuel: Τι θα άλλαζε στην πράξη
Η Ελλάδα έχει ήδη ακριβή βάση εκκίνησης. Η μέση τιμή της βενζίνης είναι κοντά στα 2,12 ευρώ το λίτρο και του diesel 1,82 ευρώ το λίτρο. Εάν ο πόλεμος σταματούσε, το πιο άμεσο όφελος θα ήταν ότι θα έσπαγε η προσδοκία για νέα άνοδο. Στην πράξη, ένα Brent που δεν πάει στα 120 δολάρια αλλά υποχωρεί προς τα 95 ή τα 90 δολάρια θα μπορούσε να συγκρατήσει την αμόλυβδη κάτω από νέα ψυχολογικά όρια, ειδικά στα αστικά κέντρα. Στα νησιά, όπου η μεταφορά και τα τοπικά κόστη φορτώνουν ήδη την τελική τιμή, η αποκλιμάκωση θα φαινόταν πιο αργά.
Ανάσα θα έβλεπε και το diesel, ωστόσο η πιο καθοριστική επίδραση θα αφορούσε το jet fuel. Η Ευρώπη έχει εκτεθεί ιδιαίτερα στα αεροπορικά καύσιμα, καθώς σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας οι ροές jet fuel από τη Μέση Ανατολή προς την Ευρώπη έπεσαν από 330.000 βαρέλια την ημέρα τον Μάρτιο σε μόλις 60.000 βαρέλια την ημέρα τον Απρίλιο.
Αυτό είναι το είδος της πίεσης που μπορεί να ανεβάσει τα κόστη των αεροπορικών εταιρειών, άρα και τα εισιτήρια, ειδικά ενόψει της τουριστικής περιόδου.
Για την Ελλάδα, αυτό έχει διπλή σημασία. Από τη μία, χαμηλότερη τιμή στο jet fuel σημαίνει μικρότερη πίεση στα αεροπορικά κόστη και στις τουριστικές ροές. Από την άλλη, μειώνει τον κίνδυνο να περάσει η ενεργειακή κρίση στις τιμές των διακοπών, από τα αεροπορικά εισιτήρια μέχρι τα μεταφορικά κόστη σε νησιωτικούς προορισμούς.
Η ενέργεια στην Ευρώπη θα έπαιρνε ανάσα, αλλά δεν θα μηδενιζόταν ο κίνδυνος
Στο φυσικό αέριο και το LNG, η αποκλιμάκωση θα λειτουργούσε κυρίως ψυχολογικά και εμπορικά. Περίπου 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG πέρασε από τα Στενά του Ορμούζ το 2024, κυρίως από το Κατάρ. Εάν οι ροές αποκατασταθούν, η Ευρώπη θα αποφύγει έναν νέο γύρο πανικού στις τιμές αερίου, ιδιαίτερα ενόψει της περιόδου πλήρωσης των αποθηκών. Για την Ελλάδα, αυτό έχει σημασία γιατί το φυσικό αέριο επηρεάζει ακόμη τη χονδρεμπορική τιμή ρεύματος. Άρα μια ειρήνευση στον Περσικό δεν θα έριχνε μόνο τα καύσιμα αλλά θα περιόριζε και τον κίνδυνο νέων ανατιμήσεων στο ρεύμα.
